Η «Διαύγεια» είναι η επίσημη ηλεκτρονική πλατφόρμα του ελληνικού Δημοσίου όπου δημοσιεύονται αποφάσεις, διοικητικές πράξεις, αναθέσεις, συμβάσεις και γενικά έγγραφα φορέων του κράτους, ώστε να είναι προσβάσιμα σε όλους τους πολίτες μέσω διαδικτύου.
Υπάγεται στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και λειτουργεί μέσα από την Ενιαία Ψηφιακή Πύλη του κράτους, το gov.gr.
Βασικός στόχος της «Διαύγειας» είναι η διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση. Με τον νόμο 3861/2010 καθιερώθηκε η υποχρεωτική ανάρτηση των αποφάσεων των δημόσιων φορέων στο διαδίκτυο. Κάθε έγγραφο που αναρτάται λαμβάνει έναν μοναδικό αριθμό που λέγεται ΑΔΑ (Αριθμός Διαδικτυακής Ανάρτησης).
Μέσα από τη «Διαύγεια» οι πολίτες μπορούν να αναζητήσουν:
- αποφάσεις υπουργείων,
- δαπάνες και αναθέσεις,
- προσλήψεις,
- αποφάσεις δήμων και περιφερειών,
- πράξεις οργανισμών του Δημοσίου,
- συμβάσεις και οικονομικά στοιχεία.
Η «Διαύγεια» αποτέλεσε μια μεγάλη θεσμική τομή για τη δημοκρατία και τη λογοδοσία στο ελληνικό κράτος. Δημιουργήθηκε ενισχύοντας τη διαφάνεια και περιορίζοντας τη γραφειοκρατία και τις αυθαιρεσίες.
Ωστόσο, από το 2014 μέχρι σήμερα, το σύστημα της «Διαύγειας» παραμένει ουσιαστικά στάσιμο, χωρίς ουσιαστική τεχνολογική αναβάθμιση, χωρίς εκσυγχρονισμό των λειτουργιών του και χωρίς στρατηγική εξέλιξης που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σύγχρονης ψηφιακής εποχής. Οι κυβερνήσεις που διαχειρίστηκαν τη χώρα από το 2015 έως σήμερα αντιμετώπισαν το πρόγραμμα περισσότερο ως μια τυπική υποχρέωση παρά ως έναν ζωντανό θεσμό δημοκρατικής λογοδοσίας.
Η εικόνα της πλατφόρμας παραπέμπει σε μια άλλη δεκαετία. Η αναζήτηση παραμένει δυσλειτουργική, η εμπειρία του πολίτη δύσχρηστη, ενώ απουσιάζουν βασικά εργαλεία διασύνδεσης, σύγχρονης αρχειοθέτησης και αξιοποίησης ανοικτών δεδομένων. Σε μια περίοδο όπου η τεχνητή νοημοσύνη, τα big data και οι αυτοματοποιημένες ψηφιακές υπηρεσίες μετασχηματίζουν τη δημόσια διοίκηση διεθνώς, η «Διαύγεια» μοιάζει εγκαταλελειμμένη.
Η απαξίωση αυτή δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα· είναι βαθιά πολιτικό. Όταν ένα εργαλείο διαφάνειας μένει χωρίς αναβάθμιση για πάνω από μία δεκαετία, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η διαφάνεια δεν αποτελεί προτεραιότητα. Η πολιτεία οφείλει να ενισχύει και όχι να αφήνει να φθείρονται οι θεσμοί που επιτρέπουν στον πολίτη να ελέγχει την εξουσία.
Σήμερα απαιτείται μια συνολική επανεκκίνηση της «Διαύγειας»: με νέο τεχνολογικό σχεδιασμό, σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία, ανοικτά δεδομένα, διαλειτουργικότητα με άλλες κρατικές πλατφόρμες και πραγματική πολιτική βούληση για διαφάνεια. Γιατί η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί με υποδομές του 2014 σε έναν κόσμο του 2026.
Δρ. Σκάρλας Λάμπρος, Μέλος ΚΠΕ ΠΑΣΟΚ, Τομέας Ψηφιακής Πολιτικής